вторник, 10 апреля 2018 г.

ИСЛОҲОТЛАРНИНГ ИЖОБИЙЛИГИГА ДАЛИЛЛАР

Бугун Ўзбекистонда ижобий ўзгаришлар рўй бераётгани ҳақиқатдир. Инсонларимиз бу ўзгаришларнинг қай тарзда ва қаёққа томон кетаётганини албатта билишни истайдилар. Яъни, касаллик тузала бошлаганда оғриқлар камайиб ва вужуд ҳарорати пасая бошлагани каби ислоҳотларнинг ҳам яхшилик томонга кетаётганинининг ўз далиллари бордир:

1. Жамиятнинг (жамоатчиликнинг, халқнинг) борган сайин кўпроқ фаоллашиб бориши, яъни бўлаётган вақеаларга олдингидай бепарво эмас, фаол ва дадил аралашиши, турли эркинликларни, ҳақ ва ҳуқуқларини, адолатсизлик бўлса, адолатни талаб қилиши. Бу ижобий жараённинг бошланганига бугун гувоҳ бўлиб турибмиз.
2. Оммавий ахборот воситаларининг эркинлашиши, мустақиллашиши ва фаоллашиши. Бу ўзгаришлар ҳам бор, айниқса интернет саҳифаларида ва ижтимоий тармоқларда. Аммо расмий ОАВ ҳали ҳам тўлиқ уйғонгани йўқ, телевидение кўпроқ мадҳиябозлик билан банд.
3. Иқтисод соҳасига эркинликлар берилиши, ижара ва хусусий мулкнинг тараққий қилиши ва халқнинг иқтисодий аҳволинининг ўнгланиши. Бу соҳада ҳам уринишлар бор, аммо ҳануз натижа кўрингани йўқ. Ўзбеклар асосан шу сабаб туфайли ватанларини тарк қилиб, бошқа жойларга кетишмоқда.
5. Сиёсий ислоҳотларнинг амалга ошиши. Олий Мажлиснинг фаоллашиши, қонунларни Президент ва девонидан рухсат олиб эмас, ўз ташаббуси билан мустақил чиқаришга уриниши. Ислоҳотларнинг бу соҳаси ҳозирча заиф ҳолдадир. Ҳақиқат шундан иборатки, бу Олий Мажлис тарқатиб юборилиб, унга мухолифатнинг иштирокида эркин ва адолатли сайловлар ўтказилиши зарур.
6. Маҳкама (Суд) ҳокимиятининг мустақиллиги ва адолатли қарорлар бериши. Бу соҳада ҳам ўзгаришлар заиф бўлсада бор. Масалан, жамоатчиликка яхши таниш Бобомурод Абдуллаев иши. Ислом Каримов диктатураси даврида бундай ишлар ҳеч ким билмайдиган шаклда ўтказилар, шубҳалилар (тўғрироғи туҳматга учраганлар ) қийноққа солинар ва изсиз йўқ қилиб юбориларди. Б. Абдуллаев иши очиқ ўтказилмоқда, журналистлар ва инсон ҳуқуқлари фаолларининг маҳкама мажлисларида қатнашишига рухсат берилмоқда. Аммо бу ишнинг адолатнинг тантанаси биланми ёки унга зид шаклда тугалланиши ҳозирча номаълум.
7. Таълим тарбия соҳасининг ислоҳоти. Ҳозирча бу соҳадаги ислоҳотларга умуман қўл урилмади, дейишимиз мумкин. Унинг ўрнига ўқитувчилар ва талабалар тозалик, ҳашар ва қишлоқ хўжалик ишларига мажбуран жалб қилинишда давом этилмоқда. Бу энг ачинарли ҳоллардан биридир. Ҳолбуки, биринчи навбатда қилинадиган иш мактаб, маърифат ва таълим ислоҳотидир.
8. Диний соҳанинг тараққий қилдирилиши. Яъни, диний маърифатнинг тўғри йўлга қўйилиши, мусулмонларнинг ижтимоий ҳаётда ўз ўринларини тўғри олишлари учун уларга ҳақ ва ҳуқуқлар берилиши. Бу жуда мураккаб ва эҳтиётлик билан амалга ошириладиган ислоҳот соҳасидир. Ҳозирча бу соҳадаги ислоҳотлар ҳам жуда заиф, шунинг учун ҳам жамиятда ҳам, мусулмонлар орасида ҳам турли туман тушунмовчиликлар келиб чиқмоқда. Давлат диний соҳанинг тараққий қилиши учун жиддий иш олиб боришга мажбурдир. Акс ҳолда бу соҳада жуда катта ихтилофлар чиқиши мумкин...
Ислоҳотларнинг қандай бораётганига мана шу 8 соҳадаги ўзгаришларга қараб баҳо бериш мумкин. Мен мухолиф сиёсатчи сифатида ўз фикрларимни айтдим. Навбат сизга дўстларим...
Намоз НОРМЎМИН
11.04.2018
ISLOHOTLARNING IJOBIYLIGIGA DALILLAR
Bugun O‘zbekistonda ijobiy o‘zgarishlar ro‘y berayotgani haqiqatdir. Insonlarimiz bu o‘zgarishlarning qay tarzda va qayoqqa tomon ketayotganini albatta bilishni istaydilar. Ya’ni, kasallik tuzala boshlaganda og‘riqlar kamayib va vujud harorati pasaya boshlagani kabi islohotlarning ham yaxshilik tomonga ketayotganinining o‘z dalillari bordir:
1. Jamiyatning (jamoatchilikning, xalqning) borgan sayin ko‘proq faollashib borishi, ya’ni bo‘layotgan vaqealarga oldingiday beparvo emas, faol va dadil aralashishi, turli erkinliklarni, haq va huquqlarini, adolatsizlik bo‘lsa, adolatni talab qilishi. Bu ijobiy jarayonning boshlanganiga bugun guvoh bo‘lib turibmiz.
2. Ommaviy axborot vositalarining erkinlashishi, mustaqillashishi va faollashishi. Bu o‘zgarishlar ham bor, ayniqsa internet sahifalarida va ijtimoiy tarmoqlarda. Ammo rasmiy OAV hali ham to‘liq uyg‘ongani yo‘q, televideniye ko‘proq madhiyabozlik bilan band.
3. Iqtisod sohasiga erkinliklar berilishi, ijara va xususiy mulkning taraqqiy qilishi va xalqning iqtisodiy ahvolinining o‘nglanishi. Bu sohada ham urinishlar bor, ammo hanuz natija ko‘ringani yo‘q. O‘zbeklar asosan shu sabab tufayli vatanlarini tark qilib, boshqa joylarga ketishmoqda.
5. Siyosiy islohotlarning amalga oshishi. Oliy Majlisning faollashishi, qonunlarni Prezident va devonidan ruxsat olib emas, o‘z tashabbusi bilan mustaqil chiqarishga urinishi. Islohotlarning bu sohasi hozircha zaif holdadir. Haqiqat shundan iboratki, bu Oliy Majlis tarqatib yuborilib, unga muxolifatning ishtirokida erkin va adolatli saylovlar o‘tkazilishi zarur.
6. Mahkama (Sud) hokimiyatining mustaqilligi va adolatli qarorlar berishi. Bu sohada ham o‘zgarishlar zaif bo‘lsada bor. Masalan, jamoatchilikka yaxshi tanish Bobomurod Abdullayev ishi. Islom Karimov diktaturasi davrida bunday ishlar hech kim bilmaydigan shaklda o‘tkazilar, shubhalilar (to‘g‘rirog‘i tuhmatga uchraganlar ) qiynoqqa solinar va izsiz yo‘q qilib yuborilardi. B. Abdullayev ishi ochiq o‘tkazilmoqda, jurnalistlar va inson huquqlari faollarining mahkama majlislarida qatnashishiga ruxsat berilmoqda. Ammo bu ishning adolatning tantanasi bilanmi yoki unga zid shaklda tugallanishi hozircha noma’lum.
7. Ta’lim tarbiya sohasining islohoti. Hozircha bu sohadagi islohotlarga umuman qo‘l urilmadi, deyishimiz mumkin. Uning o‘rniga o‘qituvchilar va talabalar tozalik, hashar va qishloq xo‘jalik ishlariga majburan jalb qilinishda davom etilmoqda. Bu eng achinarli hollardan biridir. Holbuki, birinchi navbatda qilinadigan ish maktab, ma’rifat va ta’lim islohotidir.
8. Diniy sohaning taraqqiy qildirilishi. Ya’ni, diniy ma’rifatning to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilishi, musulmonlarning ijtimoiy hayotda o‘z o‘rinlarini to‘g‘ri olishlari uchun ularga haq va huquqlar berilishi. Bu juda murakkab va ehtiyotlik bilan amalga oshiriladigan islohot sohasidir. Hozircha bu sohadagi islohotlar ham juda zaif, shuning uchun ham jamiyatda ham, musulmonlar orasida ham turli tuman tushunmovchiliklar kelib chiqmoqda. Davlat diniy sohaning taraqqiy qilishi uchun jiddiy ish olib borishga majburdir. Aks holda bu sohada juda katta ixtiloflar chiqishi mumkin...
Islohotlarning qanday borayotganiga mana shu 8 sohadagi o‘zgarishlarga qarab baho berish mumkin. Men muxolif siyosatchi sifatida o‘z fikrlarimni aytdim. Navbat sizga do‘stlarim...
Namoz NORMO‘MIN
11.04.2018

Комментариев нет:

Отправить комментарий